Ustawa o zdrowiu zwierząt (od 18.03.2026) – co zmienia w pracy lecznicy

01 Co weszło w życie od 18 marca 2026 r.

Ustawę ogłoszono 17 grudnia 2025 r. Zgodnie z art. 147 wchodzi w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia – czyli 18 marca 2026 r. (wyjątek: art. 126 pkt 11 wszedł dzień po ogłoszeniu). Akt wdraża m.in. unijne „Prawo o zdrowiu zwierząt” (rozporządzenie 2016/429) i porządkuje właściwość organów Inspekcji Weterynaryjnej.

Dla zakładu leczniczego dla zwierząt (ZLZ) praktyczne skutki to przede wszystkim:

• utrzymanie – na nowej podstawie prawnej – obowiązku szczepień ochronnych psów przeciwko wściekliźnie oraz prowadzenia i przekazywania wykazu (art. 44);
• obowiązki informacyjne zakładów leczniczych wobec powiatowego lekarza weterynarii przy podejrzeniu określonych chorób oraz w comiesięcznych zestawieniach (art. 11);
• zasady powiadamiania o możliwości wystąpienia choroby, które obejmują także lekarzy weterynarii (art. 10).

Równolegle obowiązuje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 337) – wzór zaświadczenia o zaszczepieniu psa oraz wzór i sposób prowadzenia wykazu posiadaczy psów zaszczepionych przeciwko wściekliźnie. Rozporządzenie weszło w życie tego samego dnia, 18 marca 2026 r., i zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie z 2004 r. w sprawie rejestru szczepień.

Osobna ścieżka dotyczy posiadaczy zwierząt gospodarskich: ARiMR przypomina o formalnościach rejestracyjnych (WNI, IRZplus) z terminem do 18 czerwca 2026 r. Te obowiązki nie dotyczą właścicieli zwierząt domowych ani lecznic weterynaryjnych – to komunikat agencji, nie wymysł interpretacyjny.

02 Zgłaszanie podejrzeń chorób

Art. 10 ustawy rozszerza i precyzuje obowiązek powiadamiania wynikający z art. 18 rozporządzenia 2016/429. Dotyczy on m.in. osób mających kontakt ze zwierzętami, lekarzy weterynarii oraz każdego, kto powziął informacje wskazujące na możliwość wystąpienia choroby. Powiadomienie w przypadkach wskazanych w przepisach unijnych kieruje się także do powiatowego lekarza weterynarii.

Art. 10 ust. 6 wprost wymienia lekarzy weterynarii wśród podmiotów, które wykonują odnoszące się do nich obowiązki – w tym przekazywanie powiadomień i stosowanie środków przy podejrzeniu choroby – oraz przestrzegają nakazów, zakazów lub ograniczeń mających na celu zapobieganie rozprzestrzenianiu się chorób.

Dla samego zakładu leczniczego kluczowe jest art. 11 ust. 2. Zakłady lecznicze dla zwierząt przekazują powiatowemu lekarzowi weterynarii właściwemu ze względu na siedzibę zakładu:

1. niezwłocznie – informacje o podejrzeniu choroby z załącznika I do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2020/2002 oraz o podejrzeniu choroby określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 1;
2. comiesięcznie – informacje o chorobach umieszczonych w wykazie innych niż te z załącznika I do rozporządzenia 2020/2002, o chorobach odzwierzęcych i czynnikach chorobotwórczych podlegających monitorowaniu, o wynikach monitorowania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe oraz o chorobach z przepisów wydanych na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 2.

W praktyce oznacza to: nie czekaj z podejrzeniem choroby z listy unijnej – zgłoś PLW od razu; a zestawienia miesięczne prowadź systematycznie. Szczegółowy katalog chorób i formatów wynika z przepisów unijnych i ewentualnych rozporządzeń ministra – przy konkretnym przypadku warto upewnić się u PLW, jaki kanał zgłoszenia obowiązuje lokalnie.

Przy podejrzeniu wścieklizny po pogryzieniu człowieka lub innego zwierzęcia ustawa przewiduje m.in. zasady obserwacji zwierzęcia (art. 26) – decyzje w tej sprawie wydaje organ Inspekcji. Gabinet powinien być gotowy współdziałać przy badaniu klinicznym i dokumentacji, zgodnie z decyzją PLW.

03 Szczepienia przeciwko wściekliźnie – wykaz i raporty do PLW

To najbardziej „gabinetowa” część ustawy. Art. 44:

• psy powyżej 3. miesiąca życia na terytorium RP podlegają obowiązkowemu ochronnemu szczepieniu przeciwko wściekliźnie (obowiązek obejmuje też dzikie lisy na obszarach określonych w programie – to już ścieżka wojewódzkiego lekarza weterynarii, nie prywatnego gabinetu);
• posiadacz psa szczepi go w terminie 30 dni od ukończenia przez psa 3. miesiąca życia, a następnie nie rzadziej niż co 12 miesięcy od ostatniego szczepienia;
• szczepienie przeprowadza lekarz weterynarii świadczący usługi w ramach działalności zakładu leczniczego dla zwierząt, na koszt posiadacza;
• po szczepieniu wydaje się zaświadczenie; jeśli pies ma paszport – upoważniony lekarz weterynarii dokonuje wpisu w paszporcie;
• lekarz prowadzi wykaz posiadaczy psów zaszczepionych przeciwko wściekliźnie i przechowuje go przez 3 lata, licząc od końca roku kalendarzowego, za który został sporządzony.

Wykaz (art. 44 ust. 7) zawiera:

1. dane posiadacza (imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres);
2. opis psa oraz numer transpondera albo tatuażu, jeśli pies jest oznakowany;
3. datę i godzinę wszczepienia transpondera (jeśli szczepienie poprzedzono wszczepieniem) albo datę i godzinę odczytu transpondera lub tatuażu;
4. datę i godzinę szczepienia oraz nazwę, numer serii i datę ważności szczepionki.

Raportowanie do PLW właściwego ze względu na lokalizację zakładu (art. 44 ust. 8):

• do 3. dnia każdego miesiąca za poprzedni miesiąc – informacja o liczbie zaszczepionych psów albo o nieprzeprowadzeniu szczepień w danym miesiącu;
• do 15. dnia każdego miesiąca za poprzedni miesiąc – pełne informacje z wykazu (ust. 7).

Wzór zaświadczenia i wykazu oraz sposób prowadzenia określa rozporządzenie Dz.U. 2026 poz. 337. Wykaz można prowadzić w formie papierowej albo elektronicznej; zmiany muszą być czytelne (zakres zmiany, kto i kiedy). Główny Inspektorat Weterynarii na swojej stronie potwierdza te same zasady szczepienia psów powyżej 3. miesiąca życia.

Minister może rozporządzeniem rozszerzyć obowiązek szczepienia na inne gatunki niż psy i dzikie lisy (art. 44 ust. 11–13) – wtedy przepisy o wykazie i raportach stosuje się odpowiednio. Na dzień 15 października 2026 r. w artykule nie opisujemy takich rozszerzeń bez sprawdzenia aktualnego rozporządzenia.

04 Czego ustawa nie zmienia w codziennej pracy lecznicy zwierząt towarzyszących

Warto oddzielić hałas medialny od praktyki gabinetu psów i kotów:

• Rejestracja w IRZplus / WNI opisana przez ARiMR dotyczy posiadaczy zwierząt gospodarskich, przedsiębiorców w obrocie zwierzętami i niektórych utrzymujących zwierzęta na własne potrzeby – nie właścicieli zwierząt domowych i nie lecznic weterynaryjnych jako takich.
• Ustawa nie zastępuje przepisów o zakładach leczniczych dla zwierząt, o dokumentacji leczenia zwierząt gospodarskich ani o KSeF i kasie fiskalnej – to osobne reżimy. O KSeF w gabinecie piszemy w poradniku KSeF w gabinecie weterynaryjnym.
• Obowiązek szczepienia psów przeciwko wściekliźnie i prowadzenia rejestru nie jest nowością z marca 2026 r. w sensie „wczoraj go nie było” – zmieniła się podstawa prawna i wzory (rozporządzenie 2004 r. utraciło moc wraz z wejściem ustawy). Nadal trzeba szczepić, dokumentować i raportować do PLW – według aktualnych wzorów.
• Codzienna praca z kotami, frekami czy innymi zwierzętami towarzyszącymi poza obowiązkowym szczepieniem psów nie została przez art. 44 „przepisana od zera”. Ewentualny obowiązek szczepienia innych gatunków wymagałby osobnego rozporządzenia ministra.

Jeśli lecznica obsługuje też zwierzęta gospodarskie, zakres obowiązków (dokumentacja leczenia, zgłoszenia, odszkodowania z art. 45 itd.) jest szerszy – ten poradnik skupia się na typowym gabinecie zwierząt towarzyszących.

05 Jak to prowadzić w dokumentacji i w programie

Ustawa nie wymaga konkretnego oprogramowania. Wymaga natomiast kompletnych, możliwych do przekazania danych i terminów. W praktyce warto mieć w jednym miejscu:

• kartę szczepienia z danymi z art. 44 ust. 7 (w tym seria i data ważności szczepionki – te same dane przydają się przy rozchodzie z magazynu);
• możliwość wygenerowania lub skopiowania zestawienia miesięcznego pod raport do 3. i do 15. dnia miesiąca;
• archiwum przez 3 lata od końca roku, za który sporządzono wykaz;
• ścieżkę szybkiego zgłoszenia podejrzenia choroby do PLW (kto dzwoni / pisze, gdzie jest numer kontaktowy).

Przy wyborze lub konfiguracji programu warto sprawdzić, czy da się z niego wyciągnąć dane wymagane w wykazie i czy magazyn wiąże zużycie szczepionki z wizytą – o magazynie: Magazyn leków od dostawy do rozchodu. O wynikach badań laboratoryjnych: Wyniki badań. Lista kontrolna przy wyborze oprogramowania: Jak wybrać program dla lecznicy. O fakturach elektronicznych: KSeF w lecznicy.

Nie opisujemy tu funkcji „przypomnień o szczepieniach” ani innych modułów, których nie potwierdzamy na stronie produktu – ważne jest spełnienie wymogów ustawy, niezależnie od narzędzia.

Program Lecznica 3000 można sprawdzić przez 14 dni bezpłatnego testu. Więcej poradników: Wszystkie poradniki.

Więcej w poradnikach:

06 Checklista na koniec miesiąca (do wydruku)

• Do 3. dnia miesiąca: liczba szczepień p. wściekliźnie za poprzedni miesiąc (albo informacja o braku) → PLW.
• Do 15. dnia miesiąca: pełne dane z wykazu (art. 44 ust. 7) → PLW.
• Zaświadczenia / wpisy w paszportach zgodne z wzorem z Dz.U. 2026 poz. 337.
• Wykaz kompletny; zmiany oznaczone (kto, kiedy, zakres).
• Archiwum: 3 lata od końca roku kalendarzowego.
• Podejrzenia chorób z listy unijnej / z przepisów ministra zgłoszone niezwłocznie.
• Comiesięczne informacje z art. 11 ust. 2 pkt 2 przygotowane lub wysłane.