VAT i kasa fiskalna w lecznicy weterynaryjnej – stawka 8%, limit 20 000 zł i paragon z NIP od 2027 r.

01 Stawka VAT na usługi weterynaryjne

Usługi weterynaryjne (PKWiU 75) są wymienione w załączniku nr 3 do ustawy o podatku od towarów i usług (poz. 49), czyli w wykazie towarów i usług opodatkowanych stawką obniżoną. Obecnie ta stawka wynosi 8% (art. 41 ust. 2 w związku z art. 146ef ustawy o VAT). W tym samym załączniku jest też osobna pozycja: usługi badania zwierząt rzeźnych i mięsa wykonywane przez lekarzy weterynarii (poz. 70).

Stawka 8% dotyczy usług. Towary sprzedawane w lecznicy osobno – leki, karma, akcesoria – mają własne stawki, zależne od klasyfikacji danego towaru. Nie da się ich ustalić „hurtem” dla całej lecznicy, dlatego warto mieć je ustawione w programie dla każdej pozycji osobno i sprawdzone z biurem rachunkowym.

02 Zwolnienie z VAT do 240 000 zł

Niewielka praktyka może w ogóle nie być czynnym podatnikiem VAT. Art. 113 ust. 1 ustawy o VAT zwalnia od podatku sprzedaż podatnika, u którego wartość sprzedaży (bez podatku) nie przekroczyła w poprzednim ani bieżącym roku podatkowym 240 000 zł. Kto zaczyna działalność w trakcie roku, liczy ten limit proporcjonalnie do okresu działalności (art. 113 ust. 9). Po przekroczeniu limitu zwolnienie traci moc od czynności, którą go przekroczono (art. 113 ust. 5).

Usług weterynaryjnych nie ma na liście wyłączeń z tego zwolnienia (art. 113 ust. 13), ale lista obejmuje też niektóre towary – jeśli lecznica prowadzi sprzedaż towarów, warto ją sprawdzić.

Ważne: zwolnienie z VAT i zwolnienie z kasy rejestrującej to dwa różne zwolnienia. Lekarz zwolniony z VAT nadal musi pilnować limitu dla kasy.

03 Kiedy lecznica musi mieć kasę rejestrującą

Zasadę określa art. 111 ust. 1 ustawy o VAT: podatnicy sprzedający osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej oraz rolnikom ryczałtowym prowadzą ewidencję sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Wyjątki są w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2024 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz.U. 2024 poz. 1902, zmienione w 2026 r.). Zwolnienia z tego rozporządzenia obowiązują nie dłużej niż do 31 grudnia 2027 r.

Dla lecznicy najważniejsze są trzy fakty:

• Usługi weterynaryjne nie są zwolnione „z natury”. W załączniku do rozporządzenia poz. 1 obejmuje usługi związane z rolnictwem oraz chowem i hodowlą zwierząt, ale wprost z wyłączeniem usług weterynaryjnych.
• Usług weterynaryjnych nie ma też na liście czynności, które zawsze wymagają kasy (§ 4 ust. 1 rozporządzenia). Ta lista obejmuje m.in. opiekę medyczną świadczoną przez lekarzy i lekarzy dentystów, ale nie lekarzy weterynarii. Dlatego lecznica może korzystać ze zwolnienia ze względu na wartość sprzedaży.
• Płatność przelewem. Zwolnione jest świadczenie usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, jeżeli świadczący usługę otrzyma całą zapłatę za pośrednictwem poczty, banku lub SKOK na swój rachunek, a z ewidencji i dowodów zapłaty jednoznacznie wynika, jakiej konkretnie czynności dotyczyła (poz. 42 załącznika). Płatność kartą w gabinecie nie jest tym samym co przelew na rachunek – przed oparciem się na tym zwolnieniu warto to potwierdzić z biurem rachunkowym.

04 Limit 20 000 zł – jak go liczyć

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia ze zwolnienia korzysta podatnik, u którego wartość sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyła 20 000 zł. Kto zaczyna taką sprzedaż w trakcie roku, liczy przewidywaną sprzedaż proporcjonalnie do okresu działalności w danym roku.

Przy liczeniu limitu:

• nie uwzględnia się należnego VAT – liczy się wartość netto (§ 3 ust. 3 pkt 2);
• liczy się sprzedaż na rzecz osób prywatnych i rolników ryczałtowych – w praktyce dużych zwierząt to często istotna część obrotu;
• nie liczy się sprzedaży na rzecz firm (podatników prowadzących działalność).

Co ważne, zwolnienie nie wygasa natychmiast. Traci moc po upływie dwóch miesięcy następujących po miesiącu, w którym przekroczono 20 000 zł (§ 5 ust. 1 pkt 1). Przykład: jeśli limit zostanie przekroczony w maju, kasa musi działać od początku sierpnia.

Zwolnienie z limitu nie przysługuje też komuś, kto w poprzednim roku był już obowiązany do ewidencji na kasie albo przestał spełniać warunki zwolnienia (§ 3 ust. 2 pkt 1). Innymi słowy: po rozpoczęciu ewidencji na kasie nie wraca się do zwolnienia tylko dlatego, że w kolejnym roku obrót był mniejszy.

05 Obowiązki przy kasie

Kasa to nie tylko drukowanie paragonów. Art. 111 ust. 3a ustawy o VAT wymienia m.in. obowiązek:

• wydania paragonu fiskalnego z każdej sprzedaży – papierowego albo, za zgodą klienta, elektronicznego;
• niezwłocznego zgłaszania serwisowi każdej nieprawidłowości w pracy kasy i poddawania kasy obowiązkowym przeglądom technicznym;
• przechowywania kopii dokumentów kasowych przez wymagany okres;
• zapewnienia połączenia między kasą a Centralnym Repozytorium Kas.

Jeśli kasa się zepsuje, sprzedaż ewidencjonuje się na kasie rezerwowej, a gdy to niemożliwe – sprzedaży nie można prowadzić (art. 111 ust. 3).

06 Faktura do paragonu i paragon z NIP – co zmienia się od 1 stycznia 2027 r.

Fakturę dla firmy do sprzedaży zaewidencjonowanej na kasie można wystawić tylko wtedy, gdy na paragonie jest NIP nabywcy (art. 106b ust. 5 ustawy o VAT). Wystawienie faktury z naruszeniem tej zasady grozi dodatkowym zobowiązaniem w wysokości 100% VAT z tej faktury (art. 106b ust. 6). Dlatego o NIP trzeba zapytać przed wydrukowaniem paragonu, np. hodowcę czy schronisko prowadzące działalność.

Paragon z NIP nabywcy na kwotę do 450 zł brutto jest fakturą uproszczoną (art. 106e ust. 5 pkt 3). Do 31 grudnia 2026 r. faktury wystawiane przy użyciu kas rejestrujących, w tym paragony z NIP do 450 zł, mogą być wystawiane poza KSeF (art. 145n ustawy o VAT).

Od 1 stycznia 2027 r. – jak wyjaśnia Ministerstwo Finansów – jeśli do transakcji zaewidencjonowanej na kasie wystawiana jest faktura dla podatnika, musi ona zostać wystawiona w KSeF. Faktury dla konsumentów nie muszą trafiać do KSeF. W praktyce lecznica, która dziś wydaje firmom paragony z NIP, powinna już teraz ustalić, jak od stycznia będzie wystawiać do nich faktury w KSeF. Więcej o terminach i limicie 10 000 zł: KSeF w gabinecie weterynaryjnym.

07 Jak to wygląda w Lecznicy 3000

W Lecznicy 3000 paragon można wydrukować bezpośrednio z programu po zakończeniu wizyty. Moduł fiskalny obsługuje sprawdzone modele drukarek Posnet Thermal – zapisuje i numeruje transakcje, a port i stawki VAT konfigurujemy pod konkretny model drukarki. Program generuje też pliki JPK_VAT.

Faktury trafiają do KSeF przez osobny, dodatkowo płatny moduł KSeF PRO – opis: KSeF w lecznicy.

Program można sprawdzić przez 14 dni bezpłatnego testu. Więcej poradników: Wszystkie poradniki.

Więcej w poradnikach:

08 Checklista: VAT i kasa w lecznicy (do wydruku)

• Wiem, czy jestem czynnym podatnikiem VAT, czy korzystam ze zwolnienia do 240 000 zł.
• Usługi weterynaryjne mam w programie ze stawką 8%.
• Stawki VAT dla leków, karmy i akcesoriów są ustawione dla każdej pozycji i sprawdzone z biurem rachunkowym.
• Znam swoją sprzedaż netto na rzecz osób prywatnych i rolników ryczałtowych za poprzedni rok i bieżący rok.
• Wiem, że po przekroczeniu 20 000 zł mam dwa pełne miesiące na uruchomienie kasy.
• Jeśli opieram się na zwolnieniu „za przelew”, z dowodów zapłaty jasno wynika, za jaką usługę zapłacono.
• Recepcja i lekarze pytają o NIP przed wydrukiem paragonu.
• Mam ustalony sposób wystawiania od 1.01.2027 r. faktur w KSeF do paragonów z NIP.
• Pilnuję przeglądów technicznych kasy i wiem, co robić przy awarii.